MSD Manual

Hãy xác nhận rằng quý vị là chuyên gia chăm sóc sức khỏe

honeypot link

Tổng quan về nhiễm trùng Arbovirus, Arenavirus và Filovirus

Theo

Matthew E. Levison

, MD, Drexel University College of Medicine

Xem lại/Duyệt lại toàn bộ lần cuối Thg7 2016| Sửa đổi nội dung lần cuối cùng Thg7 2016
Nguồn chủ đề

Arbovirus (virus lây truyền qua loài chân đốt) áp dụng cho bất kỳ virus nào được lây truyền cho người và / hoặc các động vật có xương sống khác bởi một số loài chân đốt hút máu, chủ yếu là côn trùng (ruồi và muỗi) và các loài thuộc lớp chân nhện (ve). Arbovirus không phải là một phần của hệ thống phân loại virut hiện tại, cái mà dựa trên tính chất và cấu trúc của bộ gen virus Dòng họ trong hệ thống phân loại hiện tại có một số thành viên của arbovirus bao gồm

  • Bunyaviridae (bao gồm bunyaviruses, phleboviruses, nairoviruses và hantaviruses)

  • Flaviviridae (bao gồm chỉ flavivirus)

  • Reoviridae (bao gồm coltivirus và orbivirus)

  • Togaviridae (bao gồm các alphavirus)

Ưu và nhược điểm

  • Arbovirus không phải là một họ virut; thuật ngữ này chỉ ra rằng một virut được lây truyền bởi một số loài động vật chân đốt-arthropod-borne virus).

  • Thành viên của nhiều họ virus khác nhau có thể là arboviruses.

Hầu hết các virus liên quan đến bệnh sốt xuất huyết được phân loại trong các họ ArenaviridaeFiloviridae. Tuy nhiên, một số flavivirus (sốt vàng da, dengue virus) và một số Bunyaviridae (Virus sốt rift Valley, Vi-rút sốt xuất huyết Crimean-Congo, và hantavirus) có thể liên quan đến triệu chứng xuất huyết.

Số virus Arboviruses > 250 loài và được phân phối trên toàn thế giới; ít nhất 80 loài gây bệnh ở người. Các loài chim thường là những vật chủ arbovirus, được truyền qua muỗi đến ngựa, các động vật nuôi khác và con người. Các vật chủ khác cho arbovirus bao gồm động vật chân đốt và động vật có xương sống (thường là loài gặm nhấm, khỉ, và người). Những virut này có thể lan truyền trực tiếp tới người từ các vật chủ không phải người, nhưng sự lây truyền từ người sang người cũng có thể xảy ra. Hầu hết các bệnh do arbovirus không thể lây truyền bởi con người, có lẽ vì những trường hợp này virus trong máu không đủ để lây nhiễm vào vector động vật chân đốt; ngoại lệ gồm sốt dengue, sốt vàng, Nhiễm Zika vrrus, và bệnh chikungunya, những bệnh này có thể lây truyền từ người sang người thông qua muỗi. Ngoài ra, vi rút Zika có thể lây truyền qua đường tình dục từ người nhiễm virus có triệu chứng hoặc không triệu chứng cho bạn tình

Một số bệnh nhiễm trùng (như nhiễm virus West Nile, sốt ve Colorado, sốt dengue, về mặt lý thuyết gồm cả virut Zika) đã được lan truyền bằng đường máu hoặc hiến nội tạng.

Các Arenaviridae bao gồm virus lymphocytic choriomeningitis , virus sốt Lassa, virus Mopeia, virus Tacaribe, virus Junin, virus Lujo và virus Guaroa; tất cả được truyền qua loài gặm nhấm và do đó không phải là arboviruses. Sốt Lassa có thể truyền từ người sang người.

Các Filoviridae bao gồm 2 chi: Ebolavirus (gồm 5 loài) và Marburgvirus (gồm 2 loài). Các đường lây truyền đặc hiệu của những virus này chưa được xác nhận, nhưng dơi trái cây là những ứng cử viên hàng đầu; do đó, Filoviridae không phải là arboviruses. Việc lây truyền từ người sang người của virus Ebola và virus Marburg diễn ra dễ dàng.

Nhiều trường hợp nhiễm trùng không có triệu chứng. Khi biểu hiện triệu chứng, họ thường bắt đầu với biểu hiện giả cúm không đặc hiệu, có thể tiến triển thành một trong vài hội chứng (xem Bảng: Bệnh do Arbovirus, Arenavirus, và Filovirus). Các hội chứng này bao gồm hạch to, phát ban, viêm màng não vô trùng, viêm não, đau khớp, viêm khớp và phù phổi không do nguyên nhân tim mạch. Nhiều trường hợp có sốt và chảy máu (sốt xuất huyết). Giảm tổng hợp các yếu tố đông máu phụ thuộc vào vitamin K, đông máu nội mạch rải rác, và sự thay đổi chức năng tiểu cầu sẽ góp phần dẫn đến chảy máu.

Xét nghiệm chẩn đoán thường đòi hỏi việc nuôi cấy virus, PCR, kính hiển vi điện tử, và các phương pháp phát hiện kháng nguyên và kháng thể nếu có.

Bảng
icon

Bệnh do Arbovirus, Arenavirus, và Filovirus

Triệu chứng Phân biệt

Tác nhân hoặc bệnh do virus

họ

Vector

Phân phối chính *

Sốt, khó chịu, đau đầu, đau cơ

Các dấu hiệu đặc trưng: không có

Sốt ve Colorado

Reoviridae (Coltivirus)

loài ve

chủng ve châu mĩ sp

Tây Hoa Kỳ, Tây Canada

Sốt Phlebotomus

Bunyaviridae (Phlebovirus)

Ruồi cát

Phlebotomus sp

Lưu vực Địa Trung Hải, Balkans, Trung Đông, Pakistan, Ấn Độ, Trung Quốc, phía đông châu Phi, Panama, Brazil

Bệnh viêm não ngựa ở Venezuela

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Culex sp

Argentina, Brazil, phía bắc của Nam Mỹ, Panama, Mexico, Florida

Bunyaviridae (Phlebovirus)

Muỗi

Một số loài

Nam Phi, phía đông châu Phi, Ai Cập

Phát ban

Dengue sốt

Flaviviridae

Muỗi

Aedes sp

Đông Nam Á, Tây Phi, Châu Đại Dương, Úc, Nam Mỹ, Mexico, Caribbean, Mỹ

Flaviviridae

Muỗi

Aedes sp

Trung và Nam

Mỹ, Caribbean

Sốt West Nile

Flaviviridae

Muỗi

Culex sp

Châu Phi, Trung Đông, phía nam nước Pháp, Nga, Ấn Độ, Indonesia, Mỹ

Đau cơ, phát ban

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Aedes sp

Châu Phi, Ấn Độ, Guam, Đông Nam Á, New Guinea, các khu vực giới hạn ở Châu Âu

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Haemagogus sp

Brazil, Bolivia, Trinidad

Virus Ross River

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Aedes sp

Úc, New Guinea, Quần đảo Solomon, Samoa, Quần đảo Cook

Virus Barmah Forest

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Aedes sp

Châu Úc

Bệnh do virus Sindbis (bệnh Ockelbo, sốt Karelian)

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Culex sp

Châu Phi, Úc, Liên Xô cũ, Phần Lan, Thụy Điển

Dấu hiệu xuất huyết§

Flaviviridae

Muỗi

Aedes spp

Trung và Nam Mỹ, Châu Phi

Flaviviridae

Muỗi

Aedes sp

Đông Nam Á, Tây Phi, Châu Đại Dương, Caribbean

Flaviviridae

Loài ve

Haemaphysalis sp

Ấn Độ

Flaviviridae

Loài ve

Chủng ve châu mĩ spp

Nga

Sốt xuất huyết Crimean-Congo

Bunyaviridae (Nairovirus)

Loài ve

Hyalomma sp

Châu Phi, phía nam và đông châu Âu, Ấn Độ, Trung Quốc, Trung Đông, Liên Xô cũ

Bunyaviridae (Hantavirus)

Loài gặm nhấm

Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á, Châu Âu

Virus Seoul

Bunyaviridae (Hantavirus)

Loài gặm nhấm

Hàn Quốc, Nhật Bản, Châu Âu

Virus Puumala (dịch bệnh ảnh hưởng đến thận)

Bunyaviridae (Hantavirus)

Loài gặm nhấm

Scandinavia, Liên Xô cũ

Vi rút Machupo

Arenaviridae

Loài gặm nhấm

Bolivia

Virus Junin

Arenaviridae

Loài gặm nhấm

Argentina

Virus Guanarito

Arenaviridae

Loài gặm nhấm

Venezuela

Arenaviridae

Loài gặm nhấm

Mastomys sp

Tây Phi

Virus Lujo

Arenaviridae

không xác định

Zambia

Filoviridae

từ người sang người

loài khỉ

loài dơi

Zimbabwe, Kenya, Uganda, Cộng hòa Dân chủ Congo, Nam Phi

Filoviridae

Con người

loài khỉ

Loài dơi

Zaire, Sudan Guinea, Liberia, Sierra Leone, Cộng hòa Dân chủ Congo, Gabon, Côte d'Ivoire, Uganda

Phù phổi không do tim mạch

Hantavirus: Sin Nombre, Black Creek Canal, Bayou, New York-1, Rio Mamore

Bunyaviridae (Hantavirus)

Loài gặm nhấm

Mỹ (phía tây sông Mississippi), Canada, Brazil, Bolivia, Paraguay, Argentina

Sốt nặng với hội chứng giảm tiểu cầu (SFTS)

Virus SFTS

Bunyaviridae

Loài ve

Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản

Sốt và biểu hiện thần kinh trung ương (CNS)

Viêm não ngựa phía đông

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Culex sp

Bờ biển Đại Tây Dương và Vịnh của Mỹ, Caribbean, Thượng New York, Tây Michigan

Viêm não ngựa phía tây

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Mỹ, Canada, Trung và Nam Mỹ

Virus West Nile

Flaviviridae

Muỗi

Culex sp

Châu Phi, Trung Đông, Nam nước Pháp, Liên Xô cũ, Ấn Độ, Indonesia, Mỹ

Viêm não St Louis

Flaviviridae

Muỗi

Culex sp

Mỹ, Caribbean

Bệnh viêm não ngựa Venezuela

Togaviridae (Alphavirus)

Muỗi

Culex sp

Argentina, Brazil, phía bắc Nam Mỹ, Panama, Mexico, Florida

Viêm não La Crosse

Bunyaviridae

Muỗi

Aedes spp.

Các bang bắc trung tâm Mỹ, New York

Bệnh viêm não Nhật Bản

Flaviviridae

Muỗi

Culex sp

Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, Philipines, Đông Nam Á, Nga

Virus Powassan

Flaviviridae

Loài ve

Đông Canada, New York

Bệnh viêm não Murray Valley

Flaviviridae

Muỗi

Culex sp

Úc, New Guinea

Flaviviridae

Loài ve

Ấn Độ

Flaviviridae

Loài ve

Haemaphysalis sp

Châu Âu, Balkans, Nga

Viêm màng não lympho bào

Loài gặm nhấm

Arenaviridae

Cấy ghép nội tạng

Mỹ, Argentina, Đức, Balkans

*Thay đổi trong điều kiện khí hậu có thể ảnh hưởng đến phạm vi địa lý của arboviruses bằng cách mở rộng hoặc thu hẹp môi trường sống của vector truyền bệnh.

Sốt Rift Valley cũng gây ra xuất huyết, viêm màng não và rối loạn về mắt.

Virus West Nile cũng gây ra viêm não.

§Các virus Seoul, Puumala, Dobrava, và Hantan gây sốt xuất huyết với hội chứng thận.

Điều trị

  • Chăm sóc hỗ trợ

  • Đôi khi ribavirin

Điều trị cho hầu hết các nhiễm trùng này là hỗ trợ.

Trong sốt xuất huyết, chảy máu có thể yêu cầu phytonadione (vitamin K1). Truyền khối hồng cầu hoặc huyết tương tươi đông lạnh cũng có thể cần. Aspirin và các NSAID khác đều bị chống chỉ định vì tác động ức chế tiểu cầu.

Sau đây là đề nghị cho sốt xuất huyết gây ra bởi arenaviruses hoặc bunyaviruses bao gồm sốt Lassa, sốt Rift Valley, và sốt xuất huyết Crimean-Congo:

  • Ribavirin 30 mg/kg IV (tối đa, 2 g) liều nạp theo sau là 16 mg/kg IV (tối đa, 1 g / liều) mỗi 6 giờ trong 4 ngày, sau đó 8 mg/kg IV (tối đa, 500 mg / liều) mỗi 8 giờ trong 6 ngày

Đối với liều dùng trong sốt xuất huyết kèm theo hội chứng thận, xem Sốt xuất huyết với hội chứng thận (HFRS) : Điều trị.

Điều trị kháng virus cho các hội chứng khác chưa được nghiên cứu đầy đủ. Ribavirin không có hiệu quả trong các mô hình động vật nhiễm khuẩn filovirus và flavivirus.

Phòng ngừa

  • kiểm soát vector

  • Đôi khi tiêm chủng

Sự phong phú và đa dạng của arboviruses có nghĩa là thường dễ dàng và rẻ hơn để kiểm soát sự lây nhiễm arbovirus bằng cách phá hủy các vectơ của chúng, ngăn ngừa cắn và loại bỏ môi trường sống của chúng hơn là bằng cách phát triển các loại văcxin hoặc thuốc đặc trị.

Kiểm soát vector

Các bệnh truyền qua muỗi hoặc ve có thể thường bị ngăn ngừa bởi những điều sau đây:

  • Mặc quần áo bao phủ càng nhiều phần cơ thể càng tốt

  • Sử dụng chất chống côn trùng (ví dụ, DEET [diethyltoluamide])

  • Giảm thiểu khả năng tiếp xúc với côn trùng (ví dụ, đối với muỗi, hạn chế thời gian ở ngoài trời trong các khu vực ẩm ướt xem Phòng ngừa ve đốt)

Các bệnh truyền qua chất thải của chuột có thể được ngăn ngừa bằng những cách sau:

  • Ngăn cách các khu vực có thể có chuột xâm nhập vào nhà và các tòa nhà gần đó

  • Ngăn chặn động vật gặm nhấm tiếp xúc với thực phẩm

  • Loại bỏ các vị trí làm tổ có tiềm năng quanh nhà

Hướng dẫn vệ sinh nơi nghi ngờ có chuột ở và chất thải của chuột ở cleaning up after rodents theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật (CDC).

Bởi vì sự lây truyền của những virus Ebola và virus Marburg chủ yếu là từ người sang người, do đó việc phòng ngừa lây lan đòi hỏi phải có biện pháp kiểm dịch và cách ly nghiêm ngặt.

Tiêm chủng

Hiện nay, vaccin chỉ có hiệu quả đối với virus sốt vàng da và virus viêm não Nhật Bản. Vaccin bệnh viêm não do ve truyền hiện có ở Châu Âu, Nga và Trung Quốc. Một loại vaccin cho bệnh sốt xuất huyết Dengue được chấp thuận ở một số nước bên ngoài Hoa Kỳ, nhưng hiệu quả chỉ là vừa phải và thay đổi theo type huyết thanh và tuổi bệnh nhân; các nghiên cứu đang được tiến hành.

Các chuyên gia đọc thêm

Cũng quan tâm

TRÊN CÙNG